İletişim, insanların duygu ve düşüncelerinin, ortak anlamlar yükledikleri semboller aracılığıyla karşılıklı alışveriş süreci olarak tanımlanabilir. Etkili bir iletişim için öncelikle verilen mesajın anlaşılması gerekmektedir. Tam anlaşılamayan mesaj iletişimde kopukluğa neden olmakta ve bu da çatışmalara yol açmaktadır.

Doğru bir iletişim kurabilmek için en önemli becerilerden olan dinleme, seslerin ve görüntülerin farkında olma ve onlara dikkat verme ile başlayan, belli işitsel işaretlerin tanınmasıyla süren ve anlamlandırılmasıyla son bulan psikolojik bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Yukardaki tanımlamandan da anlaşılacağı üzere dinleme çaba gerektiren bilinçli bir süreçtir.

Dinleme türlerinden biri olan aktif dinleme, bir konuşmacıyı dikkatle dinlemenizi, ne dediğini anlamanızı, söylenenleri yanıtlamanızı ve üzerinde düşünmenizi ve bilgiyi daha sonrası için saklamanızı gerektirir. Bu hem dinleyicinin hem de konuşmacının konuşmaya aktif olarak katılmasını sağlar. Bu şekliyle de aktif dinleme çift taraflı bir dinleme etkinliğidir.

Aktif dinleme sürecinde dinleyici, anlatıcıya karşı ilgilidir, göz temasını korur, netleştirme yapar, aynalar, empati kullanır, konuşmacının beden dilini takip eder ve kendisine yansıtır, söylenmeyeni duyar ve karşısındaki daha iyi anlayabilmek için sorular sorar, notlar alır ve odağını anlatıcıdan ayırmaz.

İş ve özel hayatta tatmin edici ilişkiler yaşamanın en etkili yolu iletişimi doğru kurmaktan geçmektedir. İnsanlar anlaşılmak ve değerli hissetmek için anlatmak isterler. Yargılanmadan dinlenildiğini hisseden insanın dinleyiciyle kurduğu güven bağı genişler ve aradaki ilişki güçlenir.

Aktif Dinlemeyi Geliştirme Önerileri

• Dinlediğinizi hissettirin: Göz temasını korumak, başınızı sallamak veya takip ettiğinizi sözlü olarak belirtmek, dinleme becerilerinizi geliştirmenin bir yoludur.
• İlgili sorular sorun: Dinlediklerinizi sindirmek için kısa bir mola verin ve devamında konuyu daha iyi anlamak için sorular sorun.
• Önemli noktaları netleştirin: Duyduklarınızı kendi sözlerinizle yorumlayarak bilgileri yeniden ifade edin. Bu anlamayı gösterir. Bir konuşmacıya bilgiyi tekrar ettiğinizde, onların mesajını özümsediğinizi ve anladığınızı gösterirsiniz.
• Söylenmeyeni dinleyin: Beden dili yüz ifadeleri ve ses tonu gibi pek çok sözsüz iletişim türü vardır. Biri sizinle konuşurken, onunla yüz yüze olmalı, rahat göz teması kurmalı ve sözlerine tepki vermelisiniz. Telefonunuza, saate veya kapıya bakmak, sizinle konuşan kişiye gerçek bir ilgi duymadığınızı gösterebilir. Bu hem kişisel hem de profesyonel ilişkiler için zararlı olabilir. Aktif bir dinleyici olarak konuşmacının sözel olmayan ipuçlarına da dikkat etmelisiniz. Sözel olmayan ayrıntılara dikkat etmek, konuşmacının nasıl hissettiğine dair size daha net bir fikir verebilir.
• Açık fikirli olun: Etkili bir dinleyici, diğer kişinin fikirlerini, istenmeyen bilgileri veya düzeltmeleri araya girmeden konuşmasına izin verecektir. Yargısız bir şekilde dinlemek, güveni kolaylaştırır ve kendi fikirlerinizi veya tavsiyelerinizi paylaşmak zorunda kalmadan başka birinin sözlerini duyabileceğinizi gösterir.
• Aktif dinleme egzersizleri yapın: Becerilerinizi bilemek için tasarlanmış egzersizler üzerinde çalışarak aktif dinleme becerilerinizi geliştirin. Etkin bir dinleme alıştırmasına örnek olarak, yaptığınız her konuşmanın ardından bir görüşmenin özetini yazmak verilebilir.